De boeier Constanter is
al sinds 1901 in bezit van de familie Halbertsma. Het prachtig
gelijnde schip is in 1877 gebouwd door Eeltje Holtrop van
der Zee (een opdracht “aangenomen voor de som van 2000 gulden”).
Met het gepiekte onderwaterschip,
het geveegde achterschip en een fanatieke bemanning wint
de boeier al meer dan een eeuw menige wedstrijd.
De huidige eigenaar
Binnert Halbertsma weet nog nauwkeurige verhalen
te vertellen over restauraties die in zijn jeugd
plaatsvonden. Nu is op zijn beurt zoon Pieter
Halbertsma zeer betrokken bij de werkzaamheden
die bij Wind en Water plaatsvinden. De romp
is aan een grote onderhoudsbeurt toe en we vervangen
een deel van het berghout.
Als we het onderwaterschip
kaalhalen, komen de eerste dingen tevoorschijn
die onderhoud behoeven. Een aantal stuiknaden
vertoont tekenen van inwatering. In het verleden
is dit tijdelijk opgelost door stukjes blik
op de huid te spijkeren.
Achter
het zwaard blijkt het berghout en een rand
van het boeisel aangetast door witrot. Om
verdere aantasting van het schip te voorkomen,
komt hier nieuw hout in.
Het nieuwe stuk
berghout zit precies waar het kromme voorste
deel aansluit op het rechte middendeel. Dit
is bij veel schepen een kwetsbare plaats.
De stukjes nieuw hout in het boeisel zijn oude
reparaties.
Normaal
gesproken verwerk je eikengangen zodanig
dat het hart van de plank naar buiten wijst.
De kant die het dichts bij de kern van de
stam heeft gezeten, zit dus aan de buitenkant
van het schip. Men doet dit omdat hout na
verwerking nog iets krom kan trekken en
daarbij bol gaat staan aan de kant van het
hart. Zo wordt het ronde jacht mettertijd
nog ronder.
Bij de zandstrook van de Constanter zie
je dat het hart van de plank naar binnen
wijst. Maar dit is nu juist wat je wilt
bij een gepiekt onderwaterschip! De huid
moet hier immers eerder hol trekken dan
bol.
Met een
gasbrander wordt de nieuwe plank in een
stellage krom gebrand. De zandstrook van
de Constanter is bijna 4 cm dik. Een centimeter
dikker dan de andere gangen in het vlak.
Behalve een kromming
in de lengterichting van de plank, moet deze
gang ook zwei of torsie hebben om naadloos bij
het mooie onderwaterschip aan te sluiten.
Na het branden
schaaft Eduard de plank op maat.
Het schip is sinds jaar en dag ’s
winters ingespoten met petroleum om verrotting
van het hout te voorkomen. Inmiddels is de romp
zodanig doordrenkt met petroleum dat het aanbrengen
van kit en een verfsysteem niet eenvoudig is.
Deze producten willen namelijk slecht hechten
op een vette ondergrond. Het voordeel is op
deze foto echter ook goed te zien. De leggers
zijn na meer dan vijftig jaar allemaal nog puntgaaf.
De nieuwe
zandstrook op zijn plaats.
Ook een aantal
andere vlakdelen worden vervangen om slechte
stuiknaden kwijt te raken en het schip meer
stijfheid te geven.
Van bijna
het hele onderwaterschip zijn de naden opengehaald
en worden nu opnieuw gebreeuwd met breeuwkatoen.
Later worden de naden afgedicht met een polymeerkit
die iets beter bestand is tegen de petroleum
in het hout dan de Sikaflex die we normaal gebruiken.
Binnert is
een fanatiek wedstrijdzeiler en ik heb hem beloofd
het onderwaterschip zo glad mogelijk af te leveren.
Mijn oude stagiaire Romke komt nog twee dagen
helpen om het onderwaterschip helemaal vlak
te schuren.
Als eerste
brengen we twee lagen Hempatex aluminiumprimer
van Hempel aan.
Daarna volgen
vier lagen Hempatex Hi build en twee lagen antifouling.
De rubbernaden boven en onderwater worden eerst
twee maal voorgelakt en weer opgeschuurd om
de naden netjes af te werken.
Laatste montagewerk
voordat het schip weer te water gaat.
De familie
Halbertsma haalt de boeier weer op om haar
terug te brengen naar het schiphuis in Grouw,
naast de kleine zus tjotter Anna. Na de
werfbeurt ligt het schip overigens
centimeters hoger op het water en we hopen
dat het nieuwe verfsysteem zal voorkomen dat
er weer veel water in het hout zal trekken.
Komende winter – en ditmaal vóórdat er ijs
komt – komt het schip weer terug en zal de
scheg en de kielplaat vervangen worden. Er
wordt dan ook een nieuwe schroefaskoker
gemaakt.
