De Staverse jol 'HI5',
één van de laatste herfst-jollen (2007)
De HI5 is een prachtige kleine
visserman jol (5.80 m). Begin 1900 gebouwd door Wildschut
in Gaastmeer. Het is een van de laatste zogenaamde Herfst-jollen.
Met deze scheepjes werd met name in de herfst op ansjovis
gevist. Pas later werden ook grotere jollen gebouwd waarmee
het hele jaar rond gevist werd op verschillende soorten
vis.
|
 |
Piet Dekker uit Kortenhoef
heeft het schip vijfentwintig jaar geleden voor de huidige
eigenaar Ton Tekstra geheel gerestaureerd. Het vlak
was nu echter op een aantal plekken zo slecht dat er
nodig nieuw hout in moest. De mastkoker, het mastspoor
en twee leggers onder het mastspoor heb ik ook vernieuwd.
En ik zal het hele schip opnieuw breeuwen en rubberen. |
| Een aantal naden van de
vlakdelen waren zodanig slecht dat ik ervoor kies om zowel
langs de randen latten te lijmen als ook hele delen te vervangen.
Waar mogelijk heb ik geprobeerd om de gangen boven de waterlijn
zoveel mogelijk in tact te laten, opdat het geen lappendeken
wordt. |
| De punt van de hartvormige
spiegel moest vernieuwd worden en ook de vlakdelen aan
weerskanten van de scheg waren slecht. Het branden van
die delen is een vak apart omdat het hout niet alleen
krom gebrand moet worden, maar tegelijkertijd ook nog
gedraaid (getordeerd). |
| Ik heb een oude ankerlier
op de kop getikt die nu dienst doet als brandstelling.
Door de warmte en het gebruik van lijmtangen als gewichten,
buigt de plank uiteindelijk door. Ik breng de extra
draaiing erin door ook lijmtangen aan een dwarsbalkje
te hangen. |
| Inmiddels is het
deel op maat geschaafd en kan hij gemonteerd worden.
Op de foto zie je goed de kromming en draaiing die
de plank op deze plaats in het schip nodig heeft.
In alle naden komt
breeuwwerk, draadjes wit katoen dat je met een breeuwijzer
en een hamer heel vast in de naad slaat. Als er
water bij de naad komt, zet het katoen uit waardoor
het geheel toch waterdicht blijft. Vroeger werd
de naad daarna afgesloten met pek, tegenwoordig
gebruik je daar rubber voor.
|
| De nieuwe mastkoker
is gemaakt voor een zogenaamde 'steekmast'. Dat
is een mast die niet om een mastbout boven het dek
draait, maar - als je hem zou willen strijken -
met zijn mastvoet onder in de koker blijft staan
en in zijn geheel naar achteren kiept. Vroeger zag
je deze constructie op elk visserschip omdat het
een solide geheel vormt dat relatief eenvoudig te
maken was. Bovendien hoefden de Zuiderzeevissers
toch nooit hun mast te strijken. |
|
