Wind & Water - Martijn Perdijk - Heeg  
  ^ Home

Restauratie Staverse jol 'HI5'

Contact *  

 
 

De Staverse jol 'HI5', één van de laatste herfst-jollen (2007)

De HI5 is een prachtige kleine visserman jol (5.80 m). Begin 1900 gebouwd door Wildschut in Gaastmeer. Het is een van de laatste zogenaamde Herfst-jollen. Met deze scheepjes werd met name in de herfst op ansjovis gevist. Pas later werden ook grotere jollen gebouwd waarmee het hele jaar rond gevist werd op verschillende soorten vis.

Restauratie Staverse jol HI5 Piet Dekker uit Kortenhoef heeft het schip vijfentwintig jaar geleden voor de huidige eigenaar Ton Tekstra geheel gerestaureerd. Het vlak was nu echter op een aantal plekken zo slecht dat er nodig nieuw hout in moest. De mastkoker, het mastspoor en twee leggers onder het mastspoor heb ik ook vernieuwd. En ik zal het hele schip opnieuw breeuwen en rubberen.
Een aantal naden van de vlakdelen waren zodanig slecht dat ik ervoor kies om zowel langs de randen latten te lijmen als ook hele delen te vervangen. Waar mogelijk heb ik geprobeerd om de gangen boven de waterlijn zoveel mogelijk in tact te laten, opdat het geen lappendeken wordt.
Restauratie Staverse jol HI5 Restauratie Staverse jol HI5
De punt van de hartvormige spiegel moest vernieuwd worden en ook de vlakdelen aan weerskanten van de scheg waren slecht. Het branden van die delen is een vak apart omdat het hout niet alleen krom gebrand moet worden, maar tegelijkertijd ook nog gedraaid (getordeerd).
Restauratie Staverse jol HI5 Restauratie Staverse jol HI5
Ik heb een oude ankerlier op de kop getikt die nu dienst doet als brandstelling. Door de warmte en het gebruik van lijmtangen als gewichten, buigt de plank uiteindelijk door. Ik breng de extra draaiing erin door ook lijmtangen aan een dwarsbalkje te hangen.
Restauratie Staverse jol HI5 Restauratie Staverse jol HI5
Inmiddels is het deel op maat geschaafd en kan hij gemonteerd worden. Op de foto zie je goed de kromming en draaiing die de plank op deze plaats in het schip nodig heeft.

In alle naden komt breeuwwerk, draadjes wit katoen dat je met een breeuwijzer en een hamer heel vast in de naad slaat. Als er water bij de naad komt, zet het katoen uit waardoor het geheel toch waterdicht blijft. Vroeger werd de naad daarna afgesloten met pek, tegenwoordig gebruik je daar rubber voor.

Restauratie Staverse jol HI5

Restauratie Staverse jol HI5

De nieuwe mastkoker is gemaakt voor een zogenaamde 'steekmast'. Dat is een mast die niet om een mastbout boven het dek draait, maar - als je hem zou willen strijken - met zijn mastvoet onder in de koker blijft staan en in zijn geheel naar achteren kiept. Vroeger zag je deze constructie op elk visserschip omdat het een solide geheel vormt dat relatief eenvoudig te maken was. Bovendien hoefden de Zuiderzeevissers toch nooit hun mast te strijken.