Wind & Water - Martijn Perdijk - Heeg  
  Home

Restauratie Staverse jol HL53 de Ulft

Contact  

 
 

Staverse jol HL53 de Ulft (2010/2009)

De HL53 is het schip waarop ik ben opgegroeid. Mijn ouders kochten het schip in 1977 en sinds die tijd hebben wij vele schoolvakanties en weekenden op het schip door gebracht. Een schip vol herinneringen dus!

De jol is in 1904 bij Strikwerda in Stavoren voor de visser Wytse Boersma gebouwd en heeft tot 1933 vanuit Laaxum op ansjovis gevist.
Het visserijnummer HL53, staat voor gemeente Hemelumer-Oldeferd, waaronder Laaxum viel.
Staverse jol HL53 - de ULFT
Nog voor de Tweede Wereld Oorlog is het schip verkocht aan de burgemeester van Marken die hem als pleziervaartuig gebruikte. Een aantal jaar later is er een kajuit opgezet. Rond 1955 heeft een volgende eigenaar het schip - met behulp van een bevriende scheepstimmerman - gerestaureerd en de huidige kajuit er opgezet.
Staverse jol HL53 - de ULFT
Na ruim vijftig timmervrije jaren (!), is de HL53 nu toch echt toe aan grootscheeps onderhoud. De gangen in de bakboordszij zijn slecht.

 

 

De 10 cm dikke spanten daaronder zijn nog origineel en te mooi om te vervangen. We halen de slechte plekken eruit en vullen het op met een aantal blokjes nieuw hout.

Staverse jol HL53 - de ULFT Staverse jol HL53 - de ULFT
Na drie gangen van voor tot achter vernieuwd te hebben, kunnen we de verleiding niet weerstaan om de bovenste drie gangen ook te vernieuwen.
Staverse jol HL53 - de ULFT
Staverse jol HL53 - de ULFT Staverse jol HL53 - de ULFT
Staverse jol HL53 - de ULFT
Met klemmen zit een mal van multiplex op het schip geklemd om daarmee de juiste maat van het eikenhout te kunnen bepalen.
Staverse jol HL53 - de ULFT Staverse jol HL53 - de ULFT
De mal voor de 5 meter lange gang ligt op de stam eiken. In het midden van de plank zie je omgrensd door 2 lichte slingerende lijnen, het hart van de boom. Dit is het stammetje uit de jonge jaren van deze 100 jarige eik. Je kunt dit deel van de plank niet gebruiken omdat er teveel scheuren en noesten in zitten.
Staverse jol HL53 - de ULFT Staverse jol HL53 - de ULFT
Najaar 2009 nemen we de HL 53 van mijn vader weer ter hand. We willen nu de stuurboordskant van de romp vernieuwen en hopen zomer 2010 weer te zeilen! We beginnen net boven de waterlijn met het slopen van de eerste twee gangen en maken een nieuwe in exact dezelfde maat en vorm. Zo werken we in de loop van een aantal weken naar boven toe.
Staverse jol HL53 - de ULFT
Staverse jol HL53 - de ULFT
Als er een gang gesloopt is, maak ik een mal van lange, smalle stroken triplex die de juiste ronding van de nieuwe gang aangeeft. De gangen van de HL 53 zijn vrij smal dus we proberen meerdere gangen naast elkaar uit de brede eiken stam te halen.
Staverse jol HL53 - de ULFT Staverse jol HL53 - de ULFT
De eiken plank wordt krom gebrand met behulp van een gasbrander. Het is de kunst om de plank zo te verhitten dat hij slap wordt, zonder het hout te laten verkolen. Door op specifieke punten de plank te stutten met een lat of links of rechts te verzwaren met lijmtangen, buigt de plank in de goede kromming.
Staverse jol HL53 - de ULFT Staverse jol HL53 - de ULFT
Zo rond als een staverse jol zijn maar weinig schepen!
We klemmen de nog warme plank zo snel mogelijk in zijn nieuwe positie. Pas als het hout na een paar uur helemaal is afgekoeld, maken we de plank precies pas en kan hij vastgeschroefd worden.
Staverse jol HL53 - de ULFT Staverse jol HL53 - de ULFT
Met nog drie gangen te gaan, beginnen we met de bovenste gang. Deze moet namelijk eerst onder het dek geschoven worden voordat je verder kunt gaan. De derde gang van boven wordt de sluitgang, de laatste die vervangen wordt.
Staverse jol HL53 - de ULFT Staverse jol HL53 - de ULFT
Het vergt extra tijd om de bovenste gang precies pas te maken op het oude potdek.
Staverse jol HL53 - de ULFT Staverse jol HL53 - de ULFT
De een na laatste gang is gebrand en koelt af.
Een foto vanuit het vooronder. Alle donkere spanten zijn nog uit 1904! Je kunt mooi de zogenaamde draaispanten zien. Deze constructie is uniek voor een Staverse jol. De spanten staan in het voorschip niet meer haaks op de kielbalk, maar draaien met de bolling van de kop mee.
Staverse jol HL53 - de ULFT Staverse jol HL53 - de ULFT
Nico is zeer in zijn sas met de vooruitgang!
Alle schroefgaten doppen we af met eiken pluggen. Straks worden die nog met een beitel afgestoken.
Staverse jol HL53 - de ULFT
De eerste mijlpaal is bereikt: het houtwerk van de romp is klaar. Er zullen nu nog flink wat uren in het breeuwen, rubberen en lakken gaan zitten.