De tjotter 'HILDA'  (1983-2002)

Historie
In een brief van 12 april 1955 van N.H. van Schelven te Gouda aan F.G. Spits, toentertijd beheerder van het Stamboek, staat het volgende: ... Mijn moeder kocht van dokter J.H. Bakker Niemeyer de tjotter om hem ... als verjaardagsgeschenk te geven aan mijn va­der Dit is waarschijnlijk in 1913 geweest, want op de wedstrijd van "Hollandia" won vader op 7-6-1914 met deze tjotter de eerste prijs. In 1934 verkocht vader de tjotter aan C.A.M. Krimpenfort te Gouda en deze herdoopte hem in “Hen-Rie-The”. Deze verkocht de tjotter aan J. Meyer te Gouda in het jaar dat hij zich de 16m² “Hen-Rie-The” aanschafte. Wanneer de heer Meyer, en aan wie, de tjotter verkocht weet ik niet.... Voor zover nu bekend is de tjotter in 1880 gebouwd. De naam “Lotos” (Lotus) is weljuist, want op de zeilenkist stond deze naam. Het was echter niet leesbaar of het een o of een u was.... Ik heb mijn vader echter ook wel eens horen zeggen, dat de tjotter net zo oud was als mijn moeder, naar wie het schip heette (“Hilda” dus) en zij is in 1882 geboren.

Nicolaas Hendrik van Schelven, oudste zoon van korenmolenaar Willem van Schelven te Krimpen a/d IJssel, oefende in Gouda hetzelf­de beroep uit als zijn vader en zijn broer Willem in Krimpen. Zijn molen, genaamd ‘t Slot staat heden ten dage nog steeds aan de oever van de Hollandse IJssel. Zoals uit het bovenstaande blijkt, kreeg hij in 1913 de tjotter als verjaardagsgeschenk van zijn vrouw. De naam “Lotus” werd veranderd in “Hilda”. Het Nederlandsch Jachtregister van 1925 noemt Holtrop van der Zee als bouwer; daar staat als bouwjaar 1881 vermeld. Dat Eeltje Holtrop van der Zee de bouwer zou zijn is niet onmogelijk, maar niet meer met zekerheid vast te stellen. Uit de werfboeken blijkt dat de door Eeltjebaes vanaf 1874 gebouwde grote tjotters (de zgn. fjouwerachten), voor zover alle maten ervan vermeld staan, een ‘wijdte’ binnenwerks hadden van 2,34 meter, corresponderend met een grootste breedte over de huid van circa 2,40 meter. Bovendien hebben alle latere tjotters van Eeltjebaes een over de gehele lengte gepiekte bodem. De “Hilda” echter is uitwendig 2,23 meter breed, heeft een licht V-vormig vlak met zwak hoekige kimmen en brede gangen. Het blijft mogelijk, dat zij identiek is met de in 1882 gebouwd voor Wolfrat te Amsterdam; uitsluitend de lengte daarvan staat in de werfboeken vermeld, niet de wijdte. Het bouwjaar zou dan overeenkomen met het genoemde geboortejaar van mevrouw Van Schelven. Overigens was volgens de meetbrief van 1919 de lengte over alles 4,75 meter. Dus is de “Hilda” eigen­lijk geen fjouweracht. Een andere mogelijkheid is, dat zij de boot is, die Eeltjebaes in 1884 bouwde voor Jhr H.L. van Haersma de With te Oenkerk. Met 16 vt 9 dm had deze exact een lengte van 4,75 m. Wij menen echter, dat deze boot dezelfde is als de in 1960 verbrande “Kloekie”.

In 1934 wordt de “Hilda” in een advertentie in De Waterkampioen te koop aangeboden: …Tjotter. Te koop de tjotter “Hilda”, 4.8 W.M. met dubbelen inventaris, 2 grootzeilen, 4 stagfokken, 3 kluivers, 2 ballons, 2 gieken, 2 botteloeven, 2 paar zwaarden. Alles in prima conditie. Adres. N.H. van Schelven, Gouda.

Technische gegevens
Hoofdafmetingen
- Lengte over de stevens 4,81 m
- Grootste breedte over de huid 2,23 m²
- Holte op het grootspant 0,90 m
- Zeiloppervlak: Grootzeil + fok 22,1 m²

Opmerkingen
Een opmerkelijk detail bij deze tjotter is het draaipunt van de mast. Zoals op één van de foto's is te zien, zijn tegen de achterkant van de mastkokerwangen zware ogen gemonteerd. Rondom de mastvoet is op deze hoogte een vierkante ijzeren ring bevestigd, aan de achterkant eveneens voorzien van twee aangesmede ogen. Door deze ogen wordt een ijzeren bout gestoken waar de mast dan om kan draaien. Deze constructie hebben wij bij ronde jachten niet eerder gezien. Wat de herkomst van deze boot betreft, de bouwwijze met vrij brede gangen (met schijnnaden) doet eerder denken aan Lantinga dan aan Van der Zee. Ook is het snijwerk op bedel- en hennebalk afwijkend van dat van de latere tjotters en Friese jachten van Van der Zee. Daartegenover echter is de kwaliteit van het snijwerk hoog, vooral ook de manier waarop de krullen op de boeisels zijn aangebracht doet bepaald aan Van der Zee denken. Wij menen echter dat de toeschrijving zonder concrete bewijzen speculatief blijft.

Verder op dit Wind & Water Web

Wie is Martijn Perdijk?