Wind & Water - Martijn Perdijk - Heeg  
  ^ Home

De Pôlle-schouw 'Jaega' krijgt een nieuw zeilwerk

Contact *  

 
 

De Pôlle-schouw 'Jaega' (2007)

De Jaega is een Pôlle-schouw. Deze schouwen zijn in Grouw bij Jachtwerf de Pôlle van Postma gebouwd en waren destijds snelle wedstrijdschouwen. De Jaega is voor de oorlog gebouwd voor een arts uit Groningen. Het lijnenplan staat in het boek Ronde en Platbodemjachten van Huitema (pag. 272). De familie Botman heeft dit bijzondere schip al weer acht jaar. Ze hebben het schip de afgelopen jaren zelf onderhouden, maar het is nu echt toe aan groter onderhoud.

De Pôlle-schouw 'Jaega' Er zitten een aantal slechte plekken in het zeilwerk en het is in het verleden op verschillende plaatsen al gerepareerd. Omdat de hele constructie nu zijn stijfheid mist, komt er tijdens het zeilen dwarsscheeps beweging in het schip en treedt telkens lekkage op. We besluiten het hele zeilwerk te vernieuwen (koker, mastbank, spanten, leggers en spoor).
De constructie van het huidige zeilwerk zie je niet vaak en ik vroeg mij af of dit origineel was. Zou ik het immers exact namaken, of was het oorspronkelijk anders gebouwd? Tijdens het slopen van de mastbank kwam ik echter veel vierkant gesmede nagels tegen die zeker uit de bouwtijd stammen. Maar ook aan het hout kon ik zien dat het al flink op leeftijd was. Ik ga de constructie dus precies zo namaken. De leggers op het vlak en het mastspoor zijn niet origineel, maar dat breng ik zoveel mogelijk terug naar de oude staat zoals dat getekend staat op het lijnenplan uit Huitema.
De Pôlle-schouw 'Jaega' Eén van de vier nieuwe zeilwerkspanten. De buitenkant van het spant is pasgemaakt tegen de huid van het schip. Hier zaag ik de definitieve vorm van de binnenkant uit.
De spanten en de mastbank zitten op zijn plek. Je ziet dat de mastbank niet op de spanten ligt, maar in twee kepen in de spanten valt. Constructief is dit heel stevig, maar ik heb het op ronde jachten nog nooit gezien. Het precies in elkaar laten passen van alle onderdelen luistert nauw, maar leuk om een keer te maken!
De Pôlle-schouw 'Jaega' De Pôlle-schouw 'Jaega'

Nu alles mooi in elkaar past, moet de zaag er straks weer in om het gat voor de mastkoker in de mastbank te maken. De onderkant van de koker komt met grote kepen in de zware legger op het vlak.

De Pôlle-schouw 'Jaega' De Pôlle-schouw 'Jaega'
De Pôlle-schouw 'Jaega' De Pôlle-schouw 'Jaega'

De mastkoker staat inmiddels in de nieuwe mastbank. Nu zijn de voorste delen van het boeisel aan de beurt. Het boeisel stamt nog uit 1926 toen het schip gebouwd is. Het was bij Pôlle schouwen gebruikelijk om de boeisels van grenen te maken, maar het boeisel van de Jaega is van eikenhout.

De Pôlle-schouw 'Jaega' De Pôlle-schouw 'Jaega'
Het oude snijwerk is op zijn plaats gezet in het nieuwe boeisel, waarin ook de drie biezen en de kraal zijn gefreesd. Leuk detail: Onder de oude klos tussen de knieën op de mastbank kwam de met met zwierige letters geschreven naam S. D. Sytema Grouw tevoorschijn! Een nazaat uit Grouw reageerde op onze site en meldde dat het gaat om Sybren Douwesz Sytema (1870-1952) die werkte op de Pôlle werf.
Hieronder nog een foto van Jachtwerf de Pôlle van Willem Postma in het begin van 1900.
De vrouw op de foto is de moeder van Willem Postma. Hier werkte Sietse Douwe Sytema aan de Jaega.
De Pôlle-schouw 'Jaega'