Wind & Water - Martijn Perdijk - Heeg  
  ^ Home

Restauratie kleine tjotter (boatsje) 'Rūzer'

Contact *   

 
 
De tjotter RŪZER (2005)

Winter 2005 kocht Riteke Kemper het boatsje de Rūzer en dat scheepje bleek in veel slechtere staat te zijn dan gedacht. In het voorjaar verving ik gaandeweg de hele huid, het vlak, de meeste spanten, het voor– en achterdekje en de voorsteven. Alleen de middenstukken van het boeisel, de mastbank en enkele spantjes waren nog goed genoeg om te blijven zitten. Misschien was het uiteindelijke makkelijker geweest om alles te vervangen, maar ik vind het waardevol als je nog kunt zien dat het een scheepje met historie is. Denk je eens in wat voor verhalen zo’n boatsje (bouwjaar 1898!) kan vertellen.

Restauratie kleine tjotter (boatsje) 'Rūzer' Deze restauratie bood bovendien de gelegenheid de lijnen van het boatsje weer vloeiend te laten verlopen. In de loop der jaren waren zowel het voor- als achterschip weggezakt. Vanuit het midden kijkend naar voren en achteren zag je duidelijk een knik in het verloop van de kraal op het boeisel. Door o.a. de gangen bij de restauratie hoger op te trekken en de oude (kortere) lengtemaat aan te houden, heeft het scheepje haar oorspronkelijke sierlijkheid terug gekregen.

Nog een extra aspect aan deze restauratie was de hulp van de man van Riteke, Peter Tolsma, voormalig voorzitter van de SSRP, ditmaal in de rol van leerling-timmerman.
Uit de foto’s mag blijken dat het Martijn na een aantal maanden hard werken zeker gelukt is het boatsje weer in sierlijke staat tot leven te brengen. Op de onderste foto ligt ze bij Hotel Oostergoo in Grou tijdens het 50-jarig bestaan van de Stichting Stamboek Ronde en Platbodemjachten in Augustus 2005.
Restauratie kleine tjotter (boatsje) 'Rūzer' Restauratie kleine tjotter (boatsje) 'Rūzer'
Restauratie kleine tjotter (boatsje) 'Rūzer' Restauratie kleine tjotter (boatsje) 'Rūzer'
Restauratie kleine tjotter (boatsje) 'Rūzer' Restauratie kleine tjotter (boatsje) 'Rūzer'
Restauratie kleine tjotter (boatsje) 'Rūzer' Restauratie kleine tjotter (boatsje) 'Rūzer'
Historie (een samenvatting uit het boek ‘Tjotters en Boatsjes’ van Dr. Ir. J. Vermeer)

In de eerste schepenlijst van de nieuwe Stichting Stamboek Ronde en Platbodemjachten, gepubliceerd in ‘De Waterkampioen’ van 1956, komt deze kleine tjotter reeds voor. De eigenaar was toen J. Wiersma te Leeuwarden. In 1954 kocht deze het naamloze bootje na een oproep in het advertentieblad FRISIA. Hij gaf het de naam ‘Rūzer’. Volgens de heer Wiersma woonde de verkoper aan de Lemmerweg onder de rook van Sneek; diens naam wist hij zich niet meer te herinneren. Het scheepje was afkomstig uit de buurt van Oppenhuizen. Toen Wiersma het kocht, was het gedeeltelijk met zink beslagen, wat erop wijst, dat het toen al vrij oud geweest moet zijn. Hij heeft het wat opgeknapt en van houtsnijwerk op bedelbalk en roer voorzien. Een van de latere eigenaars, de heer B. Haacker te Dordrecht (eerder wonende te Oostvoorne), heeft zich blijkens bewaard gebleven correspondentie vrij intensief met de opsporing van de historie van dit bootje beziggehouden. Hieraan ontlenen we het volgende.
Het bootje is naar alle waarschijnlijkheid gebouwd door Hans Bijl. Bijl was een typische bouwer van kleine bedrijfsboten voor boeren, vissers, handelaren en jagers. De ‘Rūzer’ is als zo’’n boerenbootje ontstaan. Volgens Haacker was het tot 1952 als zodanig in gebruik bij een veehouder in Oppenhuizen genaamd Nauta. Deze vertelde Haacker het bootje in 1933 met de boerderij te hebben gekocht; het bootje hoorde erbij.

Wat het bouwjaar betreft, op de inhouten in het achterschip zijn (waren) drie letters en twee cijfers uitgesneden, namelijk de letters M, R en B, een onduidelijke 4, die ook als 9 gelezen kan worden en een 8. Men denkt dat hiermee het bouwjaar wordt aangeduid, dat Wiersma als 1948 heeft gelezen en anderen als 1898. Zoals uit het bovenstaande blijkt, kan het jaar 1948 niet juist zijn. Bovendien was 1948 het jaar waarin de werf werd opgeheven en Gooitzen Bijl naar Amerika vertrok. Daarmee is natuurlijk niet bewezen, dat het jaartal 1898 inderdaad het bouwjaar is, maar onmogelijk lijkt dat niet. Omdat we van de geschiedenis van voor 1933 niets hebben kunnen achterhalen, blijft dit speculatie. Overigens twijfelen wij er niet aan dat Hans Bijl de bouwer was.
‘In 1957 verkocht Wiersma de ‘Rūzer’ aan mejuffrouw L. Sluyter te Aerdenhout. Het scheepje kreeg in dat jaar het stamboeknummer 70 toegewezen. Mej. Sluyter huwde in 1959 met de arts H. Burger, die zich als internist vestigde in Winterswijk. Enige jaren lag het bootje toen bij de Roei- en Zeilver. ‘Jason’ te Arnhem en voer men op de Nederrjjn. Later bezat de familie een zomerhuisje in de omgeving van Giethoorn, zodat het vaargebied de kop van Overijssel werd. In 1968 werd deelgenomen aan de reünie van de Stichting Stamboek Ronde en Platbodemjachten in Blokzijl met wedstrijden en admiraalzeilen op de Beulakerwiede, die door zeer slecht weer werden geplaagd. In het jaar 1968 werd de ‘Rūzer’ verkocht aan de heer Haacker te Oostvoorne. Het vaargebied bleef de omgeving van Giethoorn. Voor de nieuwe eigenaar was dit kennelijk te ver van zijn woonplaats.

Hij verkocht het bootje in 1971 aan Jan Stolp te Zaandam. De toestand was toen dermate slecht, dat deze besloot het door Piersma te laten restaureren. Aanvankelijk nam hij het mee naar Noord Holland en zeilde ermee op het Zwet en het Alkmaardermeer. Later vond het onderdak bij de Jeugdherberg ‘It Beaken’ in Heeg, waar Jan Stolp ook optrad als zeilinstructeur. In 1977 verkocht hij de ‘Rūzer’ aan Noushka Thomas, toen student te Amsterdam. Wie na haar nog enige jaren het bootje heeft gehad, hebben we niet kunnen achterhalen. Vanaf 1990 kwam het door bemiddeling van Piersma in handen van M. en P. Savelsberg in Bant (NOP). Zij voeren ermee in de omgeving van Lemmer. In 1995 kwam het bootje weer te koop en werd eigendom van de heer F. Botman te Leeuwarden.